Solunum Fonksiyon Testi Nedir?
Solunum fonksiyon testi temel anlamda akciğerlerinizin performansını ölçmek için yapılan bir testtir.
Soluk alıp verme sırasında oluşan akım ya da volüm değişikliklerinin zamanın türevi olarak ölçülmesi esasına dayanan fizyolojik bir testtir. Solunum fonksiyon testi ya da akciğer fonksiyon testi, akciğerlere ne kadar hava girip çıktığı, kanınıza giden oksijen miktarı, efor sırasında akciğerlerinizin ne kadar iyi çalıştığı ölçülür.
Solunum fonsiyon testleri arasında en yaygın kullanılanı spirometridir. Bu yöntemde soluduğunuz havanın giriş - çıkış hacmi ve hızı ölçülür.
Solunum testi; nefes darlığı, öksürük gibi akciğer sorununa işaret edebilecek belirtiler nedeniyle ya da ameliyat öncesi doktorunuz tarafından istenebilir.
Olası belirtiler arasında şunlar bulunur:
- Göğüste sıkışma hissi,
- Balgamlı öksürük,
- Nefes darlığı,
- Nefes almada ya da derin şekilde nefes almada güçlük,
- Nefes alıp verme sırasında hırıltı.
Solunum fonksiyon testi sayesinde akciğerlerinizdeki hava yollarında daralma olup olmadığı, akciğerlerinizin kanınıza yeterince oksijen taşıyıp taşımadığı, sigara tüketiminin etkileri, tedavi için kullanılan ilaçların etkisi değerlendirilebilir, hava kirliliği, çalışma koşulları gibi dış etkenlerin akciğerler üzerindeki etkilerini tespit edilebilinir ayrıca ameliyatlar sonrası akciğer sağlığınızı değerlendirilebilir.
Solunum fonksiyon testindeki veriler aşağıdaki sağlık sorunlarının teşhisine yardımcı olur:
- Astım,
- Kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH),
- İntestisyel akciğer hastalıkları
- Solunum kaslarının zayıflığı,
- Nefes borusu daralması.
Solunum Testi Nasıl Yapılır?
Solunum fonksiyon testi öncesinde solunum ilaçlarını bir süreliğine kesilebilir. Teste girilecek gün “rahat ve bol giysiler giyinin, test öncesi egzersiz yapmayın, sigara kullanıyorsanız test günü sigara tüketmeyin, test öncesinde ağır yemekler yemeyin, kahve ve çay içmeyin”. Bu önlemler testten doğru sonuçlar almanıza katkıda bulunacaktır.
Solunum testi nasıl yapılır?
Solunum fonksiyon testi sırasında spirometre adlı verilen bir cihaza burnunuz kapalı olacak şekilde üflemeniz istenir. Burnunuzdan nefes almamanız için burnunuza bir klips takılır. Ölçüm sırasında ölçümü yapacak kişinin nefes alma ve nefes verme isteklerine göre hareket etmelisiniz. Test sırasında normal ya da derin nefes almanız, üfleme sırasında da normal ya da sert üflemeniz istenebilir. Hasta 4-5 defa normal solunum yapar. Olabildiğince derin ve kuvvetli bir nefes alır. Hiç beklenmeden, hızlı ve kuvvetli bir şekilde nefes verir. Bu şekilde zorlayarak en az 6 saniye süreyle nefes vermeye devam eder. Yeterli sürede nefes verdikten sonra tekrar derin nefes alması sağlanarak test sonlandırılır.
Doğru şekilde art arda yapılmış en az üç test içinden en yüksek değerlere sahip olan seçilir.
Solunum fonksiyon test güvenli bir testtir. Test sırasında derin nefes aldığınız için başınız dönebilir, yorulabilir, öksürmeye başlayabilirsiniz. Bu tip durumlarda testi yapan uzmana rahatsızlığınızı söyleyin. Biraz mola verip dinlenmeniz sağlanır ve teste daha rahat devam edebilirsiniz. Ölçümler 15 ila 30 dakika arasında sürebilir.
Solunum Fonksiyon Testi Değerleri Kaç Olmalıdır?
Solunum fonksiyon testinin normal aralığı olarak kabul edilen değerler testten önce yaşınıza, cinsiyetinize, boyunuza göre hesaplanır. Ölçüm sırasında elde edilen değerler, belirlenen bu normal aralıklarla kıyaslanır. Teşhisinize bağlı olarak, tedavinizin ilerleyen aşamalarında belirli aralıklarla yeniden test yaptırmanız istenebilir.
Test Sonuçlarındaki Hangi Değer Ne Anlama Gelir?
Tidal Volüm (VT): Normal solunum sırasında alınan veya verilen hava miktarı.
Dakika Hacmi (MV): 1 dakikada dışarı verilen toplam hava miktarı.
Vital Kapasite (VC): Alabildiğiniz kadar nefes aldıktan sonra dışarı atılabilen toplam hava hacmi.
Fonksiyonel Rezidüel Kapasite (FRC): Normal bir şekilde nefes verdikten sonra akciğerlerde kalan hava miktarı.
Rezidüel Volüm (RV): Verebildiğiniz kadar nefes verdikten sonra akciğerlerde kalan hava miktarı.
Total Akciğer Kapasitesi (TLV): Mümkün olduğu kadar fazla hava ile doldurulduğunda akciğerlerin toplam hacmi.
Zorlu Vital Kapasite (FVC): Alabildiğiniz kadar nefes aldıktan sonra kuvvetli ve hızlı bir şekilde dışarı verilen hava miktarı.
1. Saniye Zorlu Ekspirasyon Hacmi (FEV1): FVC testinin birinci saniyesinde verilen hava miktarı.
Zorlu Ekspirasyon Akışı (FEF): FVC testinin orta yarısındaki ortalama akış hızı.
Tepe Ekspiratuar Akış Hızı (PEFR): Zorlu nefes verme sırasında elde edilen maksimum hava akım hızı.
